Chociaż prawo autorskie w formie zbliżonej do obecnego systemu można datować od XVIII wieku, to problemów dotyczących prawa do kopiowania można szukać znacznie wcześniej. W połowie VI wieku w Irlandii doszło do bitwy, którą spowodował konflikt pomiędzy dwoma mnichami i misjonarzami o to, kto posiada prawa do kopii książki – posiadacz oryginału czy kopista.

Kolumba, opat z Hy, w tajemnicy dokonał kopii psałterza przywiezionego z Rzymu przez swojego mistrza, Finiana z Moville, i uznał się za właściciela nowego manuskryptu, z czym nie zgadzał się posiadacz oryginału roszcząc sobie prawa do kopii pierwszego przywiezionego do Irlandii egzemplarza Wulgaty. Sprawa trafiła przed oblicze władcy, Diarmata, który przyznał rację Finianowi mówiąc „jak cielę do krowy, tak kopia do książki”. Kolumba nie zaakceptował wyroku sądu i obiecał zemstę, co zaowocowało bitwą pod Cúl Dreimne w 561 roku, w której pokonał władcę. W walce zginąć mogły nawet trzy tysiące osób. Pomimo zwycięstwa został potępiony przez ówczesny kler oraz wygnany do Szkocji.

Istnieje wiele wersji mówiących o wydarzeniach z tamtego okresu (osobiście bardzo polecam romantyczną wizję walki o dostęp do informacji i szerzenie chrześcijaństwa do znalezienia na stronie Wydziału Prawa Uniwersytetu w Edynburgu) i nie wszystkie wskazują konflikt o księgę jako przyczynę wielkiej bitwy – roczniki z tego okresu mówią raczej o konfliktach plemiennych i dynastycznych, całość musiała być również mocno wpisana w walkę pogan i chrześcijan. Niezależnie od tego warto zauważyć, że problem autorstwa oraz własności egzemplarza wydawał się tak ważny, że jego historia przetrwała źle udokumentowany okres pomiędzy upadkiem Cesarstwa Rzymskiego, a utworzeniem się średniowiecznych europejskich monarchii w IX wieku.

Przeczytaj o innym niekonwencjonalnym, chociaż mniej krwawym, rozstrzygnięciu problemu z monopolami intelektualnymi.

fot. Jedna ze stron spornej księgi znanej dziś jako Catchach św. Kolumba

źródła: Colmcille and the Battle of the Book: Technology, Law and Access to Knowledge in 6th Century Irelandhttps://en.wikipedia.org/wiki/Columbahttp://en.wikipedia.org/wiki/Cathach_of_St._Columba,

http://en.wikipedia.org/wiki/Diarmait_mac_Cerbaill, plagiarismtoday.com, thebluestockingguide.com