Rok po ACTA Centrum Cyfrowe publikuje raport Tajni Kulturalni obrazujący wkład w upowszechnianie kultury osób gromadzących i udostępniających pliki w Sieci, często na granicy lub z naruszeniem prawa, a Minister Kultury zwołuje posiedzenie Zespołu ds. Przeciwdziałania Naruszeniom Prawa Autorskiego i Praw Pokrewnych oraz podpisuje list Ministrów Kultury państw UE do urzędników Komisji Europejskiej w którym nawołuje m.in. do skutecznego egzekwowanie prawa autorskiego.
Nieunikniona jest konkluzja, że drogi strony rządowej i organizacji pozarządowych w debacie dotyczącej natury prawa autorskiego znowu prowadzą w przeciwnych kierunkach.
Przez chwilę, w zeszłym roku, gdy Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji (MAiC) rozpoczęło, w wyniku protestów anty-ACTA, debatę ze stroną społeczną o kształcie prawa autorskiego, mogliśmy mieć nadzieję, że jest inaczej. Premier Donald Tusk wzywał do podjęcia wysiłków

w celu ustalenia sprawiedliwej równowagi pomiędzy ochroną słusznych interesów zarówno posiadaczy praw autorskich jak i konsumentów (…) oraz wypracowania systemu prawa własności intelektualnej, który odpowiada potrzebom gwałtowanie zmieniającego się świata XXI wieku”.

Niestety, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (MKiDN) nie kontynuowało debaty rozpoczętej przez MAiC. Co więcej, w swoich obecnych działaniach MKiDN ignoruje kierunki działania wskazywane przez stronę społeczną, a zwłaszcza organizacje pozarządowe w czasie debaty z wiosny zeszłego roku. Podczas wczorajszego spotkania Zespołu ds. Przeciwdziałania Naruszeniom Prawa Autorskiego i Praw Pokrewnych pracowano nad przygotowaniem strategii Państwa na lata 2013-2015 w tym zakresie oraz wypracowaniu metodologii zbierania danych do raportu o naruszeniach. Przebieg spotkania trafnie oddaje Jarek Lipszyc na stronie Prawo Kultury.

Ucieczka z „listy piratów”

Warto dodać, że spotkanie zwołane zostało w trybie pilnym aby przygotować oba dokumenty przed zbliżającym się Polsko-Amerykańskim Forum Gospodarczym. Są one istotne dla  zapewnienia, żeby Polska pozostała poza sporządzanymi przez amerykański Departament Handlu „czarnymi listami” krajów o największych naruszeniach praw własności intelektualnej. Polska, staraniami MKiDN i Ministerstwa Sprawiedliwości, została z list usunięta w 2010 roku i obecnie MKiDN dokłada starań, żeby na tej liście ponownie się nie znalazła, czyli skupia się na udowadnianiu Stanom Zjednoczonym, że w Polsce ochrona i egzekucja praw własności intelektualnej jest priorytetem. Podobną argumentację słyszeliśmy w zeszłym roku, gdy Polska podpisała ACTA: należy wzmacniać egzekucję praw autorskich i pokrewnych, bo inaczej Polska nie będzie dla Stanów Zjednoczonych wiarygodnym partnerem handlowym. Mimo udziału w debacie o kształcie prawa autorskiego post-ACTA, MKiDN pozostało niewzruszenie na stanowisku, że to twórcy i posiadacze praw autorskich powinni znajdować się w centrum tego systemu.

Nauka, administracja i cyfryzacja kontra kultura

Program ochrony praw autorskich i pokrewnych, który podlegał dyskusji na Spotkaniu Zespołu ds. Przeciwdziałania Naruszeniom Praw Autorskich i Pokrewnych to dokument z 2008 r.: Przedstawiciele organizacji zbiorowego zarządzania, zrzeszających twórców i uprawnionych z tytułu praw autorskich opowiadali się za pozostawieniem go w dotychczasowym kształcie, ignorując głosy przedstawicieli Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz MAiC o tym, że strategię trzeba znacząco przeformułować wobec toczących się istotnych dla Państwa projektów takich jak Open Access i planowana ustawa o otwartych zasobach. Podczas spotkania wyraźnie dała się zauważyć znacząca rozbieżność pomiędzy stanowiskami MKiDN i zaproszonych przez MKIDN organizacji zbiorowego zarządzania a MAiC i Ministerstwa Nauki z drugiej strony.
Przy czym przedstawiciele organizacji pozarządowych (Fundacja Nowoczesna Polska, ISOC, ICM UW oraz Centrum Cyfrowe) brali udział w posiedzeniu zespołu po raz pierwszy w jego 12 letniej historii, na prośbę Ministra Administracji i Cyfryzacji, gdy tymczasem niektórzy przedstawiciele organizacji zbiorowego zarządzania deklarowali, że w pracach Zespołu uczestniczą od początku jego istnienia na zaproszenie MKiDN.
Trudno w związku z tym, nie wysnuć wniosku o oczywistych  nieformalnych koalicjach. Rozczarowujące jest, że MKiDN, w którego kompetencjach znajduje się prawo autorskie, uparcie okopuje się na starych pozycjach i zamyka na głos obywateli (nie będących twórcami, producentami czy instytucjami kultury). Wydawało nam się, że wiosną zeszłego roku w co najmniej kilku kwestiach dotyczących reformy prawa autorskiego udało nam się wypracować kompromis pomiędzy postulatami obywateli a stanowiskiem MKiDN i ozz. Z żalem stwierdzamy, że było to złudzenie i że znajdujemy się w tym samym miejscu debaty, co w styczniu zeszłego roku.

Zaproszenie do zgłaszania propozycji ws. kształtu strategii państwa w zakresie ochrony praw autorskich na lata 2013-2015.

Centrum Cyfrowe nie doszło do głosu podczas wczorajszego spotkania (dyskusję zamknięto, nie pozwalając się wypowiedzieć wszystkim zainteresowanym), dlatego nasze propozycje w sprawie kształtu dokumentu strategii państwa dot. ochrony praw autorskich i pokrewnych na lata 2013-2015, Centrum przedstawi MKiDN na piśmie. Prosimy o zgłaszanie ewentualnych propozycji do ujęcia w stanowisku Centrum do poniedziałku 21 stycznia 2013 r., na adres: hrymar@centrumcyfrowe.pl

fot. Jarosław Lipszyc, prawokultury.pl; lic CC BY-SA