Europejski think tank zajmujący się badaniem i opracowywaniem strategii dotyczących nowych technologii i innowacji – The Lisbon Council – opublikował 10 września 2012 r. raport pt. „Własność Intelektualna i Innowacja. Ramy dla polityki wzrostu i zatrudnienia w XXI wieku”.

Mimo, że opracowanie nosi tytuł „raportu” nie ma w nim długich prawniczych tekstów, tabelek czy wykresów. Są w nim napisane przystępnym językiem, niedługie eseje o problemach świata cyfrowego z systemem prawa autorskiego skrojonym na miarę świata analogu. Ilustrowane ciekawymi zdjęciami stanowią relatywnie lekką lekturę : zdecydowanie bliższą w formie do „Co nas uwiera” niż „Systemu prawa autorskiego”. Polecamy lekturę raportu wszystkim zaangażowanym w debatę o prawie autorskim, a zwłaszcza tym, jeszcze nie przekonanym, że zmiany są konieczne.

Raport został opracowany pod redakcją Paula Hofheinza  prezesa The Lisbon Council oraz profesora Iana Hargreavesa z Uniwersytetu w Cardiff.

 

Dziesięciu czołowych europejskich intelektualistów skupiło się na wyzwaniach jakie stawia prawo własności intelektualnej we współczesnym świecie  i zaproponowało drogę dostosowania istniejącego reżimu do wyzwań ery cyfrowej.

A wszystko zaczęło się od innego raportu, który ekonomista -prof. Hargreaves (specjalista od gospodarki cyfrowej) przygotował dla premiera Wielkiej Brytanii- Davida Camerona.

 

Jego analiza skupiła się głównie na ekonomicznych kosztach bezczynności w kwestii zmian prawa autorskiego dla gospodarki Wielkiej Brytanii.

Jednak, jak podkreśla Hargreaves, dyskusja o reformie prawa autorskiego nie może być prowadzona na szczeblu lokalnym . Należy rozpocząć debatę nad jednolitym rynkiem cyfrowym dla Unii Europejskiej. Ma to strategiczne znaczenie szczególnie w momencie, gdy Unia walczy o osiągnięcie poziomu wydajności i innowacyjności, który umożliwi nadążenie za obecnymi i nowo powstającymi gigantami gospodarczymi na zachodzie i wschodzie ( takimi jak USA, Japonia, Korea Południowa).

Według profesora problemy Europy wynikają z historii, a mianowicie ze zbyt wielu gotowych rozwiązań dostosowanych to tradycyjnych narzędzi ochrony prawa autorskiego, które nie przystają do ery cyfrowej. Skupiających się na ochronie indywidualnych twórców a konsekwencją jest brak konkurencyjności Europy na arenie światowej.

Odzew środowiska międzynarodowego na publikację okazał się ogromny i ożywił rozmowy na temat zarządzania prawami własności intelektualnej. Z tego powodu zrodził się także pomysł na projekt The Lisbon Council.

Powstało 10 esejów napisanych przez biznesmenów, prawników, ekspertów z dziedziny IP oraz ludzi, którzy na co dzień zmagają się z barierami jakie stawia przed nimi prawo autorskie. Autorzy pochodzą z różnych środowisk z całej Europy, dzięki czemu przedstawiają temat z zupełnie odmiennych perspektyw.

Mimo rozbieżności w stanowiskach, różnych poglądów i spostrzeżeń wszyscy autorzy są zgodni co do następujących kwestii:

1. Obecny system nie działa. Poglądy na temat jego dysfunkcji różnią się od siebie, ale nikt nie broni systemu jako takiego.

2. Prawo autorskie ma ciągle rację bytu. Autorzy raportu uważają, że potrzebna jest reforma systemu oparta o zasadę równowagi i przejrzystości, dzięki której właściciele autorskich praw majątkowych będą odpowiednio wynagradzani.

3. Zrównoważenie interesów jest osiągalne – zarówno politycznie, kulturowo jak i formalnie.

Ian Hargreaves: Foreword, „Intellectual Property and Innovation”

Mamy nadzieję , że zwiększone zainteresowanie polityczne dotyczące praw własności intelektualnej oraz zainteresowanie maksymalizowaniem korzyści z Internetu, będą prowadzić do konstruktywnej i wyważonej debaty o IP, która zaaowocuje dostosowanymi do rzeczywistości propozycjami zmian.

Europejska gospodarka cyfrowa rozpaczliwie potrzebuje lepszych warunków do rozwoju, poprzez zapewnienie odpowiednich regulacji dotyczących własności intelektualnej. Korzyści jakie przyniosą takie zmiany to przede wszystkim koniec z dezorientacją wśród konsumentów, lepsza funkcjonalność rynku, większe możliwości biznesowe dla kreatywnych przedsiębiorców.

Nie można oczywiście zapominać o rozkwicie cyfrowej domeny publicznej, bez której Europa będzie słabnąć zarówno kulturowo, jak i ekonomicznie. To jest ta „cyfrowa szansa”, o której mowa w tytule mojej pracy dla rządu brytyjskiego. Jest szansą, którą Europa musi wykorzystać już teraz.

Ian Hargreaves: Foreword, „Intellectual Property and Innovation”

Jak zaznacza prof. Hargreaves niebezpieczeństwem jest to, że zmiany w kwestii gospodarki cyfrowej mogą przyjść zbyt późno, co doprowadzi do znacznego osłabienia Europy na wielu płaszczyznach.

Ponadto w raporcie:

Jeff Lynn– współzałożyciel i prezes Seedrs, platformy crowdfundingowej inwestującej w start-upy, Przewodniczący Coadec – The Coalition for A Digital Economy : o głównych barierach jakie stawia prawo autorskie dla innowacyjnego biznesu.

Paul Klimpel– niemiecki prawnik specjalizujący się w prawie własności intelektualnej. Od 2006 do 2011 był dyrektorem administracji Deutsche Kinemathek, głównego niemieckiego muzeum i archiwum filmowego znajdującego się w Berlinie: o problemach publicznych instytucji kultury, zwłaszcza w kwestii digitalizacji zbiorów.

Nico Perez– współzałożyciel Mixcloud, nagradzanego internetowego radia start- up`owego założonego w Londynie: o konieczności usprawnienia licencjonowania muzyki: o przeszkodach i trudnościach jakie napotykają na swojej drodze małe i średnie przedsiębiorstwa na podstawie historii Mixcloud- radia internetowego oraz zarys ich potencjalnych rozwiązań.

Till Kreutzer – prawnik, Biuro Konsultacji Prawa Informacyjnego w Hamburgu i Berlinie. Założyciel iRights.info, portalu internetowego oraz członek Niemieckiej Komisji dla UNESCO: o założeniach reformy prawa autorskiego na potrzeby społeczeństwa informacyjnego XXI w. wypracowanych przez grupę niemieckich ekspertów

Cédric Manara– profesor prawa, specjalizuje się w kwestiach prawnych związanych z Internetem, własnością intelektualną i marketingiem: o ułomnościach francuskiego systemu prawa autorskiego i wiążących się z tym utrudnieniach w komercyjnym „obrocie” twórczością między Francją a Stanami Zjednoczonymi

Lilian Edwards– profesor prawa, specjalista od prawa Internetu, Uniwersytet Strathclyde w Glasgow: o głównych założeniach projektu , którego celem jest zbudowanie mapy problemów związanych z rewolucją cyfrową która pomagałaby osobom działającym w przemysłach kreatywnych w Wielkiej Brytanii i Europie i na świecie.

Michel Vivant– profesor zajmujący się prawem własności intelektualnej, jest dyrektorem programu własności intelektualnej na Uniwersytecie Sciences Po w Paryżu: o problemach praw własności intelektualnej w systemie francuskim, o niewydolności systemu i stratach jakie z tego powodu ponosi Francja i Europa.

Reto Hilty – profesor, specjalista prawa własności intelektualnej na Uniwersytecie w Zurychu. Dyrektor Instytutu Maxa Plancka w Monachium: o problemach prawa patentowego i jego wpływie na innowacyjność, o potrzebie „otwartej innowacyjności”, o różnicach i podobieństwach prawa autorskiego i patentowego oraz o mechanizmie licencji przymusowych

Bernt Hugenholtz– profesor, specjalista od prawa własności intelektualnej, dyrektor IViR na Uniwersytecie w Amsterdamie: o europejskiej specyfice problemu jakim jest obecny kryzys prawa autorskiego oraz potrzebie większej elastyczności prawa autorskiego, a w szczególności konstrukcji dozwolonego użytku.

Autorstwo tekstu: Helena Rymar, Katarzyna Rybicka